SGK mevzuatında, yeterli prim gününü dolduramayan ancak belirli bir yaşa gelmiş vatandaşları korumak amacıyla “Yaştan Emeklilik” veya yasal adıyla “Kısmi Emeklilik” hakkı bulunmaktadır. Kamuoyunda “15 yıl 3600 gün formülü” olarak bilinen bu sistemle emekli olmak evet, mümkündür. Ancak bu hak, sigorta sistemi içindeki herkesi kapsamaz; yasanın belirlediği çok net bir tarih sınırı ve kademeli bir yaş şartı bulunmaktadır.
Normal şartlarda tam emeklilik için (1999 öncesi girişlilerde) 5000 ile 5975 gün arasında prim ödenmesi gerekir. Ancak işsizlik, sağlık sorunları veya ev hanımlığına geçiş gibi nedenlerle bu prim günlerini dolduramayan SSK (4A) çalışanlarına kanun bir kolaylık sağlar. Toplamda 3600 prim gününüzü (10 yıl) ve ilk sigorta girişinizin üzerinden 15 yıl geçmiş olma şartını sağladığınızda, belirli bir yaşı doldurarak kısmi emekli maaşına hak kazanırsınız.
Bu haktan yararlanabilmek için aşağıdaki 3 şartın hepsinin bir arada sağlanması zorunludur:
Giriş Tarihi: İlk sigorta başlangıç tarihinizin (staj ve çıraklık hariç) kesinlikle 08.09.1999 ve öncesinde olması.
Prim Günü: SGK’ya bildirilmiş en az 3600 gün (10 yıl) prim ödemenizin bulunması.
Sigortalılık Süresi: İlk işe giriş tarihinizin üzerinden en az 15 tam yıl geçmiş olması (1999 girişli biri için 15 yıl şartı 2014 yılında zaten otomatik olarak dolmuştur).
Toplumda en çok karıştırılan konu budur. EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) yasası çıktığında, sadece “Tam Emeklilik” (5000-5975 gün) şartını sağlayanlar için yaş sınırı kaldırıldı.
3600 günle kısmi emeklilikte EYT geçerli DEĞİLDİR. Yani 3600 gününüz varsa, yaş şartını beklemek zorundasınız. Bu yaş şartı; 15 yılı, 3600 günü ve belirlenen yaşı hangi tarihte tamamladığınıza göre kademeli olarak artar.
Şartları (15 yıl, 3600 gün) tamamlama tarihinize göre tabi olacağınız emeklilik yaşları aşağıdaki gibidir:
Kadınlar İçin Kademeli Yaş Tablosu:
24.05.2002 ile 23.05.2005 arası tamamlayanlar: 52 Yaş
24.05.2005 ile 23.05.2008 arası tamamlayanlar: 54 Yaş
24.05.2008 ile 23.05.2011 arası tamamlayanlar: 56 Yaş
24.05.2011 tarihinden sonra tamamlayanlar: 58 Yaş
Erkekler İçin Kademeli Yaş Tablosu:
24.05.2002 ile 23.05.2005 arası tamamlayanlar: 56 Yaş
24.05.2005 ile 23.05.2008 arası tamamlayanlar: 57 Yaş
24.05.2008 ile 23.05.2011 arası tamamlayanlar: 58 Yaş
24.05.2011 ile 23.05.2014 arası tamamlayanlar: 59 Yaş
24.05.2014 tarihinden sonra tamamlayanlar: 60 Yaş
9 Eylül 1999 ve sonrasında işe girenler kaç günle kısmi emekli olur?
09.09.1999 ile 30.04.2008 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olanlar için kısmi emeklilik şartı 3600 gün değil, 4500 gündür (25 yıl sigortalılık süresi ile). Mayıs 2008’den sonra girenler için ise bu şart 5400 güne çıkmaktadır.
3600 günden emekli olursam maaşım çok düşük mü olur?
Kısmi emekli olanların maaşı, normal (tam) emeklilere göre bağlama oranı açısından bir miktar daha düşüktür. Ancak devletin belirlediği “En Düşük Emekli Maaşı” (taban aylık) garantisi kapsamında, hesaplanan maaşınız yasal sınırın altındaysa, devlet bunu otomatik olarak taban maaşa (Örn: 10.000 TL / 12.500 TL gibi o dönemin belirlenmiş asgari tutarına) tamamlayarak size öder.
Staj sigortası 3600 gün hesabında başlangıç sayılır mı?
Hayır. SGK mevzuatına göre staj ve çıraklık döneminde yatırılan primler “Kısa Vadeli Sigorta Kolları” (iş kazası ve meslek hastalığı) primidir. Emeklilik (Uzun vadeli sigorta) için ilk defa adınıza “Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortası” priminin yattığı tarih esas alınır. Doğum veya askerlik borçlanması ile (eğer staj sonrası işe girişten önce yapılmışlarsa) işe giriş tarihinizi 1999 öncesine çekme ihtimaliniz doğabilir.
